Ο ακαδημαϊκός με τον εφηβικό ενθουσιασμό

Συνέντευξη στον Αδέσμευτο με τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Νεάπολις Γιώργο Γεωργή εφ’ όλης της ύλης…
Στο Γιώργο Σαξατέ

Ο Γιώργος Γεωργής είναι Καθηγητής του Πανεπιστημίου Νεάπολις Πάφου, μέλος του Συμβουλίου, Κοσμήτορας της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών, Τεχνών και Ανθρωπιστικών Σπουδών, Πρόεδρος του Τμήματος Ιστορίας, Πολιτικής και Διεθνών Σπουδών και Διευθυντής των Μεταπτυχιακών Προγραμμάτων Ιστορίας του ίδιου Πανεπιστημίου και τόσα άλλα που θα ήταν κουραστικό να αναφέρουμε από τη στιγμή που μιλάμε για κάποιον που το έργο του τυγχάνει διεθνούς αναγνώρισης.
Γεννήθηκε στο Παραλίμνι το 1948 και αποφοίτησε από το Πρώτο Ελληνικό Γυμνάσιο Αμμοχώστου. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και είναι διδάκτορας της ίδιας Σχολής.

Όπως και να έχουν τα πράγματα μια συνέντευξη με έναν τόσο καταξιωμένο ακαδημαϊκό, διπλωμάτη συγγραφέα και τόσες άλλες ιδιότητες, με τόσες περγαμηνές, θα είναι ενδιαφέρουσα, σκεφτόμουνα στο δρόμο για το γραφείο του στο Πανεπιστήμιο όπου είχαμε δώσει ραντεβού.
Είχα τις σημειώσεις μου έκανα μια προκαταρτική μελέτη και αυτό με άγχωνε λιγότερο, αλλά όλα αυτά εξαφανίστηκαν με τις πρώτες κουβέντες που ανταλλάξαμε.
Ένας άνθρωπος με τόσα πολλά ενδιαφέροντα, με τόση φλόγα στην ψυχή, με τόση αγάπη για τον τόπο, την ιστορία, τις παραδόσεις του, τους ανθρώπους του και ιδιαίτερα τους νέους, με τόση δίψα να μεταδώσει όλη αυτή την γνώση και να φυτέψει το σπόρο της… «περιέργειας» δεν μπορεί να μην σε συνεπάρει.
Αφέθηκα λοιπόν στην ροή της κουβέντας μας αφέθηκα στα έμπειρα χέρια του και τον άφησα ουσιαστικά να οδηγήσει τη συνέντευξη…

Η σχέση του με την Πάφο

Πάντα αναρωτιέσαι πώς ο Γιώργος Γεωργής κατέληξε στην Πάφο και στην αρχή της κουβέντας μας δεν μπορούσα παρά να ρωτήσει πώς έγινε αυτό…
Δεν περίμενα βέβαια την καταιγίδα συναισθημάτων που απλώθηκε μπροστά μου και δικαιολογούσε την προτίμησή του. Από την αγάπη του για τον άνθρωπο, την αυθεντικότητα, την ιστορία και την παράδοση που ζουν και βασιλεύουν (ακόμα, ευτυχώς) στην Πάφο, από τον έρωτα που αναδίδει κάθε αναφορά του για την γενέτειρα της Αφροδίτης, την πόλη του Κινύρα, την πόλη του πρώτου ύπατου της Ρώμης που ασπάστηκε τον Χριστιανισμό, μέχρι τον Γαλατόπουλο και τον Λοΐζο Φιλίππου και τόσους άλλους που σημάδεψαν τη χιλιόχρονη ιστορία της Πάφου…

Ο Σεφέρης

Τελευταία ενασχόλησή του, η σχέση του Σεφέρη με την Πάφο η οποία ήταν σχεδόν άγνωστη. Και να η θέρμη και η έξαψη της έρευνας που φέρνει στο φως στοιχεία και πτυχές που ήταν άγνωστα.
«Όταν ο Σεφέρης λέει αηδόνι, αηδόνι ποιητάρη, το δανείζεται από την Πάφο. Έρχεται στην Πάφο το 1953 και κάθεται εκεί στο κέντρο και ακούει και μαζεύει υλικό για τους ποιητάρηδες της Πάφου.
Έρχεται σε μια δύσκολη περίοδο, δυο τρεις μήνες μετά τους σεισμούς που είχαν καταστρέψει πολλά χωριά της Πάφου και δυο μέρες πριν έχει πεθάνει ο Γαλατόπουλος και όμως αγγίζει και λέει ότι στη Πάφο είδε έθιμα που είχε να τα δει από τότε που ζούσε στην Σμύρνη και προφανώς εννοούσε τα έθιμα της κηδείας, την παρηορκά κλπ.
Όλοι ξέρουμε ότι ο Σεφέρης έδωσε στην Κύπρο τα ποιήματά του. Έδωσε στην Αγία Νάπα δύο ποιήματα, το Αγία Νάπα Α και Β. Έδωσε όμως και στην Πάφο δύο ποιήματα, το «Ἐπικαλέω τοι τὴν θεὸν…» που είναι για τα Κούκλια και πρώτος του τίτλος ήταν «Κούκλια» και το «Νεόφυτος ο έγκλειστος μιλά» είναι τα δύο Παφίτικα ποιήματα του Σεφέρη. Προσπαθούμε να αναδείξουμε, όλα αυτά, τον πολιτισμό της Πάφου…»

-Αναπόφευκτα έρχεται το ερώτημα για την προσπάθεια που ανέλαβε ο ίδιος και το Πανεπιστήμιο Νεάπολης για την καταγραφή των προσωπικοτήτων της Πάφου…
«Έχουμε ένα ερευνητικό πρόγραμμα, το στάδιο της έρευνας του οποίου έληξε και έχουμε καταγράψει και μαζέψει υλικό για περίπου τριακόσιες προσωπικότητες. Αντιλαμβάνεστε ότι δεν θα μπορούσαμε να βάλουμε σε ένα τόμο τριακόσιες προσωπικότητες. Υπάρχει μια επιτροπή που διόρισε το Δημοτικό Συμβούλιο που κάναμε μια σταδιακή συρρίκνωση του αριθμού και φτάσαμε στους 28. Είμαστε τώρα στο στάδιο της συγγραφής και χρονικά αρχίζουμε από το 1878. Είναι ουσιαστικά οι Παφίτες που αναδείχθηκαν την περίοδο της Αγγλοκρατίας και όταν λέμε Παφίτες εννοούμε προσωπικότητες που γεννήθηκαν ή έδρασαν στην Πάφο. Ο Μακάριος δηλαδή για παράδειγμα δεν περιλαμβάνεται καθώς δεν γεννήθηκε και δε έδρασε στην Πάφο.
Για την έρευνα αυτή η οποία βρίσκεται στο στάδιο της συγγραφής μιλάμε για ώρα. Μιλούμε για τις αντιδράσεις και για το περιεχόμενο το οποίο θα ανακοινώσει ο δήμαρχος όταν ολοκληρωθεί το βιβλίο, το οποίο θα είναι 350 σελίδες καθώς δεν μπορεί αν είναι μεγαλύτερο και δεν μπορούν να χωρέσουν όλοι.
Η έρευνα αυτή όπως μας εξήγησε ο κ. Γιωργής έφερε στο φως φοβερά πράγματα που δεν τα περιμέναμε. «Συμπωματικά πέφτουμε στην ιστορία του Πολ Πετρίδη ψάχνοντας για τις Πλάτρες. Ποιος είναι ο Πολ Πετρίδης;
Πρόκειται για ένα ραφτάκο από την Πάφο ο οποίος στα 17 του χρόνια φεύγει και πάει στο Παρίσι όπου σχετίζεται με τον Μορίς Ουτριλό, έναν από τους σημαντικότερους ζωγράφους του μεσοπολέμου, όταν πάει να του ράψει ένα κοστούμι και του δίνει για αντάλλαγμα ένα πίνακα. Γίνεται ο μεγαλύτερος τεχνοκριτικός της Ευρώπης και σύμβουλος της Γαλλικής κυβέρνησης.
Γύρισε στην Κύπρο το 59, έρχεται στην Πάφο να δει του συγγενείς του και χαρίζει στην Κύπρο ένα πίνακα του Ουτρίλο με την εντολή αν δοθεί στη Φιλόπτωχο Λευκωσίας για να πουληθεί άλλα όχι κάτω από τρεις χιλιάδες λίρες. Ο πίνακας έμεινε απούλητος για επτά χρόνια και τελικά ο Πολ Πετρίδςη έστειλε δέκα χιλιάδες λίρες και τον αγόρασε πίσω…»
Άγνωστες ιστορίες για προσωπικότητες της Πάφου τις οποίες βέβαια θα διαβάσετε προσεχώς. Είναι όμως ένα παράδειγμα του τι μπορεί να αναδείξει μια έρευνα…

«Οι κορυφαίοι για την Πάφο τώρα που ασχολούμαι με την έρευνα θα έλεγα ότι είναι ο Πολ Πετρίδης και ο Αντρέας Ιωάννου. Ο Αντρέας Ιωάννου από τα κέντρο της Πάφου φεύγει για σπουδές σε Ελλάδα και ηνωμένες πολιτείες και είναι από τους πρώτους νομάρχες που διορίζονται στην Ελλάδα και από όπου πέρασε αφήνει τεράστιο έργο. Το 1953 βγάζει στην Ελλάδα την πρώτη ανθολογία Κυπρίων ποιητών, πήρε τα οστά του Κάλβου στην Ζάκυνθο, γίνεται διευθυντής της Εθνικής Πινακοθήκης και τόσα άλλα αλλά δεν γνωρίζουμε ένα η Πάφος έχει έστω μια οδό με το όνομά του….»

Το ενδιαφέρον του σεβαστού μας καθηγητή για τον πολιτισμό, μας κεντρίζει να ζητήσουμε τις ανησυχίες του για την μετά το Πάφος 2017 πολιτιστική κατάσταση της Πάφου.
«Η Πάφος, υπήρξε σε όλη τη περίοδο του μεσοπολέμου η πολιτιστική συμπρωτεύουσα της Κύπρου, δεν ήταν ούτε η Λάρνακα, ούτε η Λεμεσός. Βγαίνουν στη Λευκωσία τα «Κυπριακά γράμματα» και βγαίνει στην Πάφο το περιοδικό Πάφος που ήταν ένα από τα κορυφαία περιοδικά της Κύπρου. Η Πάφος έχει δραστηριότητες, Πολιτιστικά σωματεία, παλαμικές γιορτές, που σε καμιά άλλη πόλη της Κύπρου δεν υπάρχει τέτοια πολιτιστική δραστηριότητα. Υπήρχε βεβαίως ο Γαλατόπουλος αλλά και πριν τον Γαλατόπουλο, υπάρχει αυτή η δραστηριότητα, και ο Γαλατόπουλος χρησιμοποιεί το υπόστρωμα που υπήρχε.
Η Πολιτιστική πρωτεύουσα έδωσε την ευκαιρία να ξαναμπεί δυναμικά η Πάφος στον Πολιτιστικό χάρτη με όλα τα πλην και τα συν. Πιστεύω ότι η δημοτική αρχή έχει πρόθεση να αξιοποιήσουν τα έργα. Μπορεί να άργησαν λίγο, αλλά νομίζω ότι τα έργα αυτά θα δώσουν την ευκαιρία στην Πάφο να είναι εσαεί η Πολιτιστική Συμπρωτεύουσα της Κύπρου. Ήδη έγινα κάποιες εξαγγελίες αλλά παρά το γεγονός ότι υπάρχει καθυστέρηση πιστεύω ότι θα γίνει κάτι σπουδαίο στην Πάφο γιατί η πόλη και το δικαιούται και έχει και το δυναμισμό. Διαθέτει ανθρώπους που με έχουν εντυπωσιάσει με τις πολιτιστικές τους ευαισθησίες. Υπάρχει ένας πυρήνας καμία δεκαριά άνθρωποι, (μας αναφέρει ένα παράδειγμα) και η Πολιτιστική Πρωτεύουσα άφησε κατάλοιπα, όπως οι εθελοντές αλλά και το πανεπιστήμιο που αποτελεί μεγάλο πολιτιστικό κεφάλαιο για την Πάφο και μπορεί να προσφέρει».
Σαν σχολή Κοινωνικών Επιστημών Τεχνών και Ανθρωπιστικών Σπουδών, βάλαμε ως σκοπό την έρευνα και τη μελέτη της τοπική ιστορίας, ιδιαίτερα της Πάφου. Διαθέτουμε ένα τεράστιο πολύτιμο αρχείο, για κάθε χωριό, για τον Συνεργατισμό και άλλο αρχειακό υλικό για την Κύπρο και μπορούμε να αναλάβουμε οποιαδήποτε έρευνα για οποιοδήποτε χωριό ή πόλη της Κύπρου, για να προβάλουμε την ιστορία και τον πολιτισμό τους.
Δυστυχώς ο τρόπος που μας δίδαξαν την ιστορία μας απομάκρυνε από αυτήν και τώρα έχουμε την ευκαιρία να γυρίσουμε στην ιστορία».

Εδώ παίρνουμε την «πάσα» και ρωτούμε εάν ο ίδιος είναι ευχαριστημένος από τον τρόπο που διδάσκεται η ιστορία στα σχολεία μας και η απάντηση άμεση και κατηγορηματική «ΟΧΙ».

« Ξεκινήσαμε πριν 15 χρόνια μια προσπάθεια για εισαγωγή της Κυπριακή ιστορίας μαζί με την Ελληνική στη Μέση Εκπαίδευση. Δυστυχώς στα σχολεία πρέπει να αποστηθίσουν τα παιδιά κάποιες σελίδες για να πάνε να γράψουν τις εξετάσεις. Εμείς θέλουμε οι μαθητές μας να μάθουν να ανοίγουν τα βιβλία της ιστορίας και να τα αντιμετωπίζουν κριτικά και όχι να αποστηθίζουν κάποιες σελίδες, αυτό είναι απαράδεχτο. Όλοι περάσαμε από τα σχολεία και ακούσαμε τους καθηγητές μας να μιλούν για το νόημα της 28ης Οκτωβρίου 1940, την επανάσταση του 1821, με τους μαθητές και τους καθηγητές από κάτω να μιλούν και να μην ακούνε.
Πόσες φορές όμως μας είπαν ότι είχαμε και Κύπριους στην επανάσταση ότι στην Πολιορκία του Μεσολογγίου είχαμε Κύπριους…
Πότε στο παρελθόν καλέσαμε τους πραγματικούς ήρωες χωρικούς που έλαβαν μέρος στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο κατά τους εορτασμούς της 28ης Οκτωβρίου 1940; Γίνονται τώρα τελευταία μια προσπάθεια και έχει δημιουργηθεί ένα ενδιαφέρον για την τοπική ιστορία. Δυστυχώς υπάρχουν και οι κομματικές τοποθετήσεις, που προσπαθούν αν επιβάλουν τη δική τους άποψη για ιστορικά γεγονότα».

Στη συνέχεια της κουβέντας μας πάμε στο ρόλο του σύγχρονου πανεπιστημίου στη τοπική κοινωνία…
«Η Πάφος είναι ακόμα επιφυλακτική. Προσωπικά περίμενα να αγκαλιαστεί με περισσότερη θέρμη. Ίσως και λόγω του χαρακτήρα των Παφίων που είναι επιφυλακτικοί ως άνθρωποι. Είναι όμως και ευθύνη του Πανεπιστημίου να είναι παρόν σε όλες τις δράσεις της τοπικής κοινωνίας. Σιγά – σιγά πλησιάζουμε την τοπική κοινωνία. Έχουμε βέβαια προγράμματα που θα έπρεπε να ενδιαφέρουν τους φιλολόγους και άλλους επιστήμονες για να μπορέσουν να μελετήσουν και να μάθουν της ιστορία τους αντικειμένου τους στην Πάφο και αλλού αλλά δεν υπάρχει τον ενδιαφέρον που θα έπρεπε από την Πάφο».

Πάφος και ιστορία

Κατηγορηματική ήταν η απάντηση του κ. Γιωργή και στο ερώτημά μας εάν η Πάφος εκμεταλλεύεται επαρκώς τον πλούτο της ιστορίας της;
«ΟΧΙ! Πιστεύω ότι υπάρχει πάρα πολύς πλούτος για να εκμεταλλευτεί η πόλη. Να αναφέρω ένα παράδειγμα. Η Πάφος είναι γνωστή ανά τον κόσμο ως γενέτειρα της Αφροδίτης. Εδώ είναι η πατρίδα της, ο τόπος γέννησης της, το Ιερό της στα Κούκλια, τα Λουτρά και όμως εκτός από το λογότυπο του Δήμου Πάφου δεν υπάρχει τίποτε άλλο που να την συνδέει με την Αφροδίτη. Δεν έχει μια πλατεία Αφροδίτης, ένα άγαλμα, ένα μουσείο… Ούτε καν αυτό δηλαδή δεν το προβάλλει στην ταυτότητά της.
Ακόμα και στο Χριστιανισμό η Πάφος είναι σπουδαία ως η πρώτη Ευρωπαϊκή πόλη που δέχτηκε το Χριστιανισμό και ο Ρωμαίος διοικητής ο πρώτος Ρωμαίος αξιωματούχος που ασπάστηκε τον Χριστιανισμό, με την επίσκεψη του Αποστόλου Παύλου.
Έμεινε μόνο ως ανέκδοτο το γεγονός ότι συνέλαβαν τον Απόστολο Παύλο και τον έδειραν κάτι που δεν υπάρχει πουθενά μιας και δεν θα μπορούσαν ποτέ να συλλάβουν ένα Ρωμαίο πολίτη και να τον μαστιγώσουν. Αυτό είναι μύθος.
Από όπου πέρασε ο Απόστολος Παύλος τα λιμάνια ονομάζονται Αποστολικά, εκτός από το λιμάνι της Πάφου…
Η Μάλτα ως Πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης είχε ως σήμα κατατεθέν της το πέρασμα του Αποστόλου Παύλου από το λιμάνι της».
Τα παραδείγματα σωρό και η Πάφος έχει πολλά να αναδείξει. Έχουμε αγάλματα ηρώων της ΕΟΚΑ, και των ηρώων του 1974. Διαπίστωση ότι δεν έχουμε τίποτε που να αναφέρεται στην πρότερη ιστορία μας, εκτός από την στήλη της 28ης Οκτωβρίου…

Η κουβέντα γίνεται παρεΐστικα, με τη συμμετοχή και των άλλων παρισταμένων, κυλώντας από την ονοματοδοσία των οδών μέχρι την πολιτική και την Κυπριακή παράδοση και τις Κυπριακές παραδοσιακές φωνές, συνεχίζεται ακόμα στο προαύλιο με τα μεγάλα πιθάρια που θα μπορούσαν να αποτελέσουν ωραίο φόντο μιας πολιτιστικής εκδήλωσης του πανεπιστημίου με θέμα την Κυπριακή Λαϊκή Παράδοση και ο χρόνος περνά χωρίς να το καταλάβουμε ότι η συνέντευξη δεν μπορεί να ξεπεράσει τον προβλεπόμενο, χώρο και χρόνο…

Επίλογος

Φεύγοντας νοιώθω σίγουρα πλουσιότερος, αρχικά με ένα ακόμα σπουδαίο φίλο και πολλές γνώσεις για το χτες και για το αύριο, γιατί μαθαίνοντας για το χτες κτίζεις ένα καλύτερο αύριο.
Να είστε καλά σεβαστέ μου κύριε καθηγητά.
Εύχουμαι αν μην χάσετε ποτέ τον εφηβικό ενθουσιασμό για όλα εκείνα τα σπουδαία, για την μάθηση, την ιστορία, τον άνθρωπο…
Στο επανιδείν…

Αφήστε μια απάντηση