«πιο δυνατός κρίκος»

Συνήγορος Υγείας και Ασθενή:

O «πιο δυνατός κρίκος» για την προάσπιση των δικαιωμάτων ΌΛΩΝ των ασθενών

ΤΗΣ ΔΡΟΣ ΑΝΔΡΟΥΛΛΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ*

Βρισκόμαστε πλέον στο κατώφλι της έναρξης του ΓεΣΥ υπό τον συντονισμό του ΟΑΥ και με δεδομένη τη λειτουργία του νέου ΟΚΥπΥ, ο οποίος περιλαμβάνει όμως μόνο τις κρατικές υπηρεσίες. Συγχρόνως, τούτα επιβάλλεται να λειτουργούν στο καθορισμένο πλαίσιο που απαιτεί την εφαρμογή επιπλέον σύγχρονων απαραίτητων ευρωπαϊκών νομοθεσιών, ακριβώς όπως αυτές εντάσσονται στην καθημερινότητα για την υγεία και την προστασία των πολιτών ακόμα και διασυνοριακά. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τα Δικαιώματα των Ασθενών όπως ισχύει από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην ΕΕ, εφαρμόζεται με τον « Περί της Κατοχύρωσης και της Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ασθενών Νόμο του 2004» (Ν.1(Ι)/2005) ταυτόχρονα ήδη στο δημόσιο αλλά και σε όλο τον ιδιωτικό τομέα.

Έχω διατυπώσει σε όλους τους τόνους στις δημόσιες τοποθετήσεις μου ότι η αξιοπρεπής και λυσιτελής διαχείριση των παραπόνων και καταγγελιών των ασθενών, αποτελεί σημαντικότατο δείκτη ενός ποιοτικού συστήματος υγείας και, κατά συνέπεια, μιας σύγχρονης δημοκρατικής χώρας με κοινωνική ευαισθησία και έμπρακτο σεβασμό απέναντι στους πολίτες της. Οι μηχανισμοί που μέχρι σήμερα υπάρχουν δυστυχώς λειτουργούν με πολύ περιορισμένη αποτελεσματικότητα στην Κύπρο και σίγουρα δε μπορούν από μόνοι τους ιδιαίτερα υπό τα νέα δεδομένα να αποδώσουν σωστά, αφού χρειάζονται σημαντική ενίσχυση αλλά και καλύτερο συντονισμό προς όφελος των ασθενών.

Ούτε τα οργανωμένα σύνολα ασθενών και τα μέλη τους, όλοι εθελοντές,  παρά το αξιόλογο έργο που με πάθος και αυταπάρνηση επιτελούν, θα έπρεπε να ενδύονται τον ρόλο του μεσολαβητή για τους ασθενείς και τη διερεύνηση των αιτημάτων και παραπόνων τους, ένα απαιτητικό εγχείρημα που χρήζει εμπεριστατωμένης και εξουσιοδοτημένης έρευνας και καταγραφής των γεγονότων. Συχνά δε, όπως παρατηρήθηκε και με πρόσφατο περιστατικό που είδε το φως της δημοσιότητας, η έλλειψη συντονισμού και οι συγκεχυμένες τοποθετήσεις εκπροσώπων των οργανωμένων συνόλων ασθενών, μπορεί εν τέλει να αποδυναμώσουν αντί να ενισχύσουν το κίνημα των ασθενών. Με αυτό τον ρόλο θα πρέπει να είναι επιφορτισμένος ένας ανεξάρτητος, νομικά κατοχυρωμένος θεσμός, ο οποίος θα διαθέτει τη γνώση, την εμπειρογνωμοσύνη και τον χρόνο να διαχειριστεί άμεσα και δραστικά τα προβλήματα των ασθενών, λαμβάνοντας σχετική εξουσιοδότηση από την εκτελεστική εξουσία, και αυτός δεν είναι άλλος από τον θεσμό του «Συνηγόρου Υγείας και Ασθενή».

Συνεπώς αντιλαμβάνεται κανείς πως η επικείμενη θεσμοθέτηση του «Συνηγόρου Υγείας και Ασθενή» με τους λειτουργούς του είναι πλέον καθοριστικής σημασίας βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση. Δεν υπάρχει πλέον χρόνος για καμία καθυστέρηση. Ο σχεδιασμός και η εφαρμογή ενός αναβαθμισμένου δικτύου που θα πληροφορεί έγκυρα και θα επιλύει τυχόν προβλήματα δυσλειτουργίας που αφορούν την υγεία των πολιτών τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, θα συμβάλει καθοριστικά τόσο στη σωστή πληροφόρηση όσο και την προστασία των ασθενών. Όχι μόνο ως προς την ομαλή διευθέτηση των παραπόνων που υποβάλλονται από οποιονδήποτε ασθενή σε εξωδικαστικό επίπεδο, αλλά κυρίως ως ο πιο δυνατός κρίκος της αλυσίδας για την έγκαιρη διαφύλαξη και προώθηση των δικαιωμάτων τους.

Είναι οδυνηρή η διαπίστωση ότι ελάχιστοι ασθενείς γνωρίζουν επαρκώς τα δικαιώματά τους και ακόμη λιγότεροι τα διεκδικούν, προβάλλοντας σωστά και τεκμηριωμένα τις θέσεις τους. Δυστυχώς, η «δύναμη» που έχουν δώσει στους πάσχοντες οι «Περί της Κατοχύρωσης και της Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ασθενών» του 2005, «Περί της Διαδικασίας Διαβούλευσης Κρατικών και άλλων Υπηρεσιών σε θέματα που αφορούν τους Ασθενείς» του 2016 καθώς και οι «Περί της Εφαρμογής των Δικαιωμάτων των Ασθενών στο πλαίσιο της Διασυνοριακής Υγειονομικής Περίθαλψης» του 2013 έως 2019 Νόμοι αντίστοιχα, δε μπορεί να αξιοποιηθεί αποτελεσματικά.

Για να συμβεί κάτι τέτοιο,  η «δύναμη» αυτή χρειάζεται να δομηθεί στο πλαίσιο του ανεξάρτητου θεσμού του Συνηγόρου Υγείας και Ασθενή, όπως ακριβώς αποφασίστηκε ήδη στις 19.12.2017 από το Υπουργικό Συμβούλιο. Η, από πολύ καιρό εκπεφρασμένη, διακομματική, σύμφωνη γνώμη των εντίμων υπευθύνων εμπλεκομένων στις αρμόδιες Επιτροπές της Βουλής των Αντιπροσώπων συνηγορεί καταλυτικά στην άμεση προώθηση προς ψήφιση του όλου θεσμικού πλαισίου. Ο Συνήγορος Υγείας και Ασθενή με τους αναβαθμισμένους λειτουργούς του θα διαχειρίζεται όλες τις πτυχές του θέματος από την ενημέρωση, ευαισθητοποίηση και εκπαίδευση των πολιτών έως και την παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας του ίδιου του θεσμού, τον συνεχή εκσυγχρονισμό του και την έγκαιρη λήψη διορθωτικών μέτρων, όταν αυτό απαιτείται, στην κατεύθυνση της ικανοποίησης των αιτημάτων ή των παραπόνων του ασθενούς που αφορούν τις υπηρεσίες υγείας της Κυπριακής Δημοκρατίας προσθέτοντας έτσι ειδική αξία και εξοικονομώντας πολύτιμους πόρους.

Αξίζει να σημειωθεί πως ο θεσμός του «Συνηγόρου Υγείας και Ασθενή» ήδη λειτουργεί με επιτυχία σε πολλές χώρες της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης της γειτονικής μας Ελλάδας και αξιοποιεί συγχρόνως με το προσωπικό του μέσω συνεργιών σημαντικότατα κονδύλια της ΕΕ υπέρ των ασθενών υποβοηθώντας στην απορρόφηση τέτοιων κονδυλίων. Δυστυχώς σήμερα, λόγω της έλλειψης του θεσμού αυτού και των δομών του, παραμένουν ενδεχομένως αδιάθετα σχετικά ευρωπαϊκά κονδύλια για την Κύπρο που θα βοηθούσαν καταλυτικά στην ενδελεχή ενημέρωση των ασθενών για τα δικαιώματά τους, όπως π.χ. για την ηλεκτρονική διασυνοριακή συνταγογράφηση και παροχή φαρμάκων σε άλλη χώρα της ΕΕ κ.α.

Συνεπώς, θεωρώ αδήριτη ανάγκη την άμεση προώθηση για ψήφιση και εφαρμογή του θεσμού του Συνηγόρου Υγείας και Ασθενή, ειδικά εν μέσω της τεράστιας κοινωνικής μεταρρύθμισης στο χώρο της Υγείας. Η διαρκής εκπαίδευση και ενημέρωση της κοινωνίας, της κοινότητας των ασθενών, των επαγγελματιών υγείας και των υπόλοιπων εμπλεκόμενων φορέων και του κοινού είναι αναγκαιότητα άμεση και επιτακτική στο σύγχρονο ευρωπαϊκό περιβάλλον όπου συμπεριλαμβάνεται και η χώρα μας.

* BSC, MSc, PhD

Ειδική σύμβουλος Ad hoc Επιτροπής για την Εθνική Στρατηγική για Προστασία των Δικαιωμάτων των Ασθενών

 

Αφήστε μια απάντηση